السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )
99
تفسير الميزان ( فارسي )
* ( « وَإِذا كُنْتَ فِيهِمْ ) * . . . * ( وَلْيَأْخُذُوا حِذْرَهُمْ وَأَسْلِحَتَهُمْ » ) * اين آيه شريفه كيفيت نماز خوف را بيان مىكند و خطاب را متوجه رسول خدا ( ص ) مىنمايد و او را امام جماعت فرض مىكند ( مىفرمايد تو نماز را براى لشكر اقامه مىكنى ، نيمى از لشكر با تو در نيمى از نماز شركت مىكنند و مىروند ، نيمى ديگر به جماعت مىايستند . ) و اين در حقيقت از قبيل بيان حكم در قالب مثال است تا بيان براى شنونده واضحتر شده ، و در عين حال مختصرتر و زيباتر از كار درآيد . پس مراد از اينكه فرمود : * ( « فَأَقَمْتَ لَهُمُ الصَّلاةَ » ) * خصوص نماز جماعت است ، و مراد از جمله : * ( « فَلْتَقُمْ طائِفَةٌ مِنْهُمْ مَعَكَ » ) * برخاستن طايفه اى از لشكريان اسلام به نماز با رسول خدا ( ص ) بنحو اقتدا است كه اين طايفه مامورند اسلحه خود را با خود داشته باشند ، و مراد از اينكه فرمود : * ( « فَإِذا سَجَدُوا . . . » ) * اين است كه وقتى طايفه اول سجده آخر نماز را بجا آوردند و نماز را تمام كردند ، در پشت سر طايفه ديگر قرار بگيرند . و همچنين مراد از جمله : * ( « وَلْيَأْخُذُوا حِذْرَهُمْ وَأَسْلِحَتَهُمْ » ) * اين است كه طايفه دوم كه مىخواهند با رسول خدا ( ص ) نماز بخوانند ، نيز اسلحه خود را با خود داشته باشند . و معناى آيه - و خدا داناتر است - اين است كه وقتى تو ( رسول خدا ص ) در جنگ همراه مسلمانان باشى ، و حال ، حال خوف بوده باشد ، و بخواهى براى مسلمانان اقامه نماز كنى ، يعنى با آنان نماز جماعت بخوانى ، همه آنان يكباره داخل نماز نشوند ، بلكه طايفه اى از آنان با تو به نماز بايستند ، و به تو اقتدا كنند ، و در حال نماز اسلحه خود را بردارند ، و معلوم است كه طايفه اى ديگر مواظب اين طايفه و اثاث آنان هستند تا به سجده بروند و نماز را تمام كنند ، و در پشت سر شما در جاى طايفه دوم قرار گيرند ، آن وقت طايفه دوم در حالى كه آنها نيز سلاح را با خود دارند مىآيند و به نماز مىايستند . و اگر كلمه « طايفه » را كه مؤنث مجازى است ، توصيف كرد به كلمه « اخرى » مؤنث كلمه « آخر » و در عين حال ضمير جمع مذكر به طايفه برگردانده ، با اينكه ممكن بود ضمير مؤنث برگرداند و بفرمايد : « و لتاخذ اسلحتها » بطورى كه گفتهاند براى اين بود كه هم رعايت جانب لفظ را كرده باشد و هم رعايت جانب معنا را ( از نظر لفظ صفت موصوف مؤنث را مؤنث آورده ، و از نظر لفظ « هم » را به طايفه برگردانيده . چون معناى طايفه ، جماعتى از مردم است . ) و در جمله : * ( « وَلْيَأْخُذُوا حِذْرَهُمْ وَأَسْلِحَتَهُمْ ) * - و حتما احتياط خود و سلاح خود بر گيرند »